Putujete u Dansku ovog leta? Izložba Jamesa Turrella iskustvo je koje ne treba propustiti
Kada se govori o umetnosti Jamesa Turrella, gotovo je nemoguće koristiti reči poput izložba ili instalacija bez dodatnog objašnjenja. Njegovi radovi nisu nešto što posmatrate sa distance. Oni su prostori u koje ulazite i iskustva kroz koja prolazite. Upravo zato je otvaranje njegovog novog projekta As Seen Below – The Dome u danskom gradu Arhusu jedan od najznačajnijih događaja na savremenoj umetničkoj sceni ove godine. Reč je o najvećem Skyspace delu koje je Turrell ikada realizovao i njegovom stotom radu iz čuvene serije koja već decenijama istražuje odnos svetlosti, arhitekture i ljudske percepcije.
Najveći Turrellov Skyspace do sada
Nova stalna postavka nalazi se ispod muzeja ARoS Aarhus Art Museum, jednog od najznačajnijih muzeja savremene umetnosti u severnoj Evropi. Otvorena je u junu 2026. godine kao završni deo višegodišnjeg projekta proširenja muzeja pod nazivom The Next Level.
Poseta počinje prolaskom kroz stometarski podzemni hodnik koji postepeno odvaja posetioce od spoljnog sveta. Na njegovom kraju otvara se monumentalna kupola prečnika čak 40 metara i visine 16 metara, u čijem se centru nalazi otvor prema nebu. Upravo taj kadar neba postaje glavni eksponat, dok se uz pomoć više od hiljadu LED svetala menja način na koji naše oči doživljavaju boje, dubinu i prostor.
Umetnost koja menja način na koji gledamo
James Turrell već više od pola veka istražuje svetlost kao umetnički medij. Njegovi radovi ne nude narativ niti figurativne motive. Fokus je isključivo na iskustvu gledanja. U prostoru poput ovog granica između stvarnog i iluzije gotovo nestaje. Nebo može delovati bliže nego što jeste, ravno poput slike ili obojeno nijansama koje u stvarnosti ne postoje.
Sam umetnik često ističe da njegovi radovi nisu napravljeni da bismo gledali umetnost, već da bismo postali svesni samog procesa gledanja. Upravo zato nijedna fotografija ne može verno preneti ono što se doživljava kada se nađete ispod kupole i posmatrate kako se prirodna svetlost neprestano menja.
Nova destinacija za ljubitelje savremene umetnosti
Muzej ARoS već godinama privlači posetioce zahvaljujući čuvenoj panoramskoj instalaciji Your Rainbow Panorama umetnika Olafura Eliassona, koja se nalazi na krovu zgrade. Turrellov As Seen Below – The Dome sada predstavlja novo poglavlje u identitetu muzeja i dodatno potvrđuje njegov status jedne od najuzbudljivijih umetničkih destinacija u Evropi.
Za sve koji ovog leta planiraju putovanje kroz Skandinaviju, Arhus bi mogao da postane nezaobilazna stanica. Ne zbog klasične izložbe, već zbog umetničkog iskustva koje traje onoliko dugo koliko ste spremni da zastanete, podignete pogled ka nebu i dozvolite svetlosti da promeni način na koji ga vidite.
Foto: Instagram (@artsy, @andrepower, @mr.thomaslykke)
